การฟื้นฟูและเสริมความเข้มแข็งชุมชนเปราะบาง(EU-COVID)

การช่วยเหลือ ฟื้นฟูและเสริมความเข้มแข็งกลุ่มชุมชนเปราะบางในสถานการณ์วิกฤติโรคระบาด Covid-19

สถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด  ส่งผลกระทบอย่างยิ่งกับคนจน กลุ่มเปราะบางในสังคมไทย เช่น กลุ่มคนไร้สัญชาติ กลุ่มชาติพันธุ์และชนพื้นเมือง  กลุ่มคนจนเมือง คนเร่ร่อน  แรงงานนอกระบบ  เกษตรกรรายย่อย โดยเฉพาะคนจนที่ไร้ที่ไร้ทีดินหรือมีที่ดินไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต หรือไม่มีความมั่นคงในที่ดินที่ทำกินของตนเอง ฯลฯ

ประเทศไทยประกอบด้วยกลุ่มชนที่หลากหลายชาติพันธุ์ อยู่อาศัยพึ่งพาซึ่งกันและกัน เป็นพหุวัฒนธรรมและพัฒนาจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ดังนั้น จึงไม่ได้มีแต่คนที่มีสัญชาติไทยตามกฎหมาย เท่านั้น ที่อยู่ร่วมในสังคมอันหลากหลาย แต่ยังมีกลุ่มคนที่ไม่มีสัญชาติ ด้วยเหตุผลต่าง ๆ อยู่ร่วมกันในสังคมมายาวนาน   

ประชากรกลุ่มผู้ที่ไม่มีสัญชาติไทยเกิดและอาศัยอยู่ในประเทศไทยมานาน คือ กลุ่มคนไทยพลัดถิ่น กลุ่มชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมือง ที่ถือว่าเป็นคนไทยอยู่ระหว่างการพัฒนาสถานะทางกฎหมาย ซึ่งกรมการปกครองระบุว่า มีจำนวน 796,402 คน การไม่มีสัญชาติไทย หรือขาดสถานะทางกฎหมายที่ชัดเจน ย่อมส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต ของบุคคลกลุ่มนี้ค่อนข้างมาก โดยเฉพาะการเข้าถึงการจัดบริการทางสังคมที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต ทั้งเรื่องกองทุนการศึกษาสาธารณสุข สิทธิผู้สูงวัย สิทธิผู้พิการ การประกันสังคม การคุ้มครองการทำงาน เข้าไม่ถึงกระบวนการยุติธรรมกรณีถูกคุกคาม ถูกเอาเปรียบรีดไถ ไม่สามารถจดทะเบียนสมรส/ ทะเบียนครอบครองอสังหาริมทรัพย์ รวมถึงการพัฒนาสถานะทางกฎหมาย ฯลฯ ทำให้ขาดหลักประกันต่อความมั่นคงในชีวิต และเกิดความไม่เท่าเทียมในสุขภาวะ

สภาความมั่นคงแห่งชาติ  ระบุว่า ความรู้สึกการถูกเลือกปฏิบัติ ถูกเอารัดเอาเปรียบ หรือไม่ได้รับความเป็นธรรมจากรัฐ จะกระทบต่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุขในสังคม   ขณะที่ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  ระบุเรื่อง “กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย” ขาดสิทธิในสถานะบุคคลทางกฎหมาย ทำให้เสียสิทธิและไม่สามารถเข้าถึงบริการพื้นฐานของรัฐ ส่งผลให้เกิดปัญหาอคติทางชาติพันธุ์ในสังคม

  • เพื่อให้กลไกในชุมชน  ( กรรมการ /คณะทำงาน ) ช่วยกันสำรวจข้อมูลกลุ่มคนเปราะบางและพิจารณาการช่วยเหลือตามเหมาะสม โดยกระตุ้นให้ชุมชน คิดกลไกการทำงาน  ตั้งหลักเกณฑ์ กติกาการช่วยเหลือ  ซึ่งวิธีการนี้จะทำให้ชุมชนมีกลไกดูแลคนเปราะบาง ในระยะยาว  / งบ 20,000  บาทเป็นจุดเริ่มต้น  ซึ่งชุมชนจะทำหน้าที่ในการช่วยเหลือในรูปแบบต่างๆต่อไป  เช่น การประสาน รพสต. ปภ. พมจ.
  • เป็นการสนับสนุนให้ชุมชนช่วยกันสำรวจข้อมูลแบบมีส่วนร่วม  ทั้งปัญหาผลกระทบที่เกิดขึ้นจากวิด เน้นให้ได้จำนวนกลุ่มเปราะบาง  หรือข้อมูลอื่นๆที่ชุมชนต้องการ โดยผ่านการออกแบบสำรวจร่วมกัน
  • เป็นการสนับสนุนให้ชุมชนใน 5 จังหวัดเป้าหมาย ได้รับรู้เข้าใจและเข้าถึงการช่วยเหลือของภาครัฐในรูปแบบต่างๆ  ซึ่งกลุ่มเป้าหมายส่วนหนึ่งไม่รู้หนังสือ / ไม่เข้าใจภาษา   / ไม่ได้ติดตามสื่อ อยู่ในพื้นที่ห่างไกล  โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระยะนี้รัฐบาลจะมีการกู้เงินมากกว่า 1 แสนล้านมาทำการฟื้นฟูศก.และสังคม  งบประมาณจะลงผ่าน กรม /กระทรวงต่างๆไปสู่พื้นที่ตำบล /จังหวัด    เช่น พมจ.  พช.  เกษตรตำบล  ประมงจังหวัด
  •  เพื่อให้ชุมชนได้พัฒนาสินค้าของตนเอง  โดยเฉพาะที่มาจากผลิตผลทางการเกษตร โดยส่งเสริมให้มีการผลิต  แปรรูป  การบรรจุหีบห่อที่สวยงาม น่าซื้อ รวมทั้งการรวมกลุ่มกันในรูปแบบอื่นๆ เช่น กลุ่มคนจนเมืองรวมกลุ่มแรงานรับเหมาสร้างบ้าน ต่อเติมอาคาร งานช่าง ฯลฯ  ซึ่งกระบวนการนี้จะมีการประสานกับผู้เชี่ยวชาญ /สถาบันวิชาการที่มีการเรียนการสอนเรื่องนี้   หรือ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น พัฒนาชุมชน  พอช.  พมจ. ฯลฯ
  • เพื่อให้ชุมชนมีช่องทางในการขายสินค้าได้มากขึ้น ในหลายๆช่องทาง เช่น การขายออนไลน์  การออกบูธการแสดงสินค้าร่วมกับหน่วยงาน  การทำตลาดชุมชนในแต่ละพื้นที่  ฯลฯ ซึ่งกิจกรรมนี้จะมีเยาวชน  และผู้หญิงเป็นแกนนหลักในการดำเนินงาน
  •  เป็นการทำพื้นที่นำร่อง 20 แห่ง ให้ชุมชนปรับรูปแบบการผลิตที่เน้นการสร้างชุมชนสีเขียว การลด ละเลิกการใช้สารเคมี  การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง  ผลิตสิ่งที่กินเหลือขายและแบ่งปัน  ลดการพึ่งพาตลาด   รวมทั้งการดูแลอนุรักษ์และการใช้ทรัพยากรธรรมชาติรอบๆชุมชนให้เกิดประโยชน์อย่างยั่งยืน    เช่น การทำประมงแบบวิถีชาวเล  การอนุบาลสัตว์น้ำในพื้นที่ป่าชายเลน  ฯลฯ
  • เป็นการสนับสนุนให้ชุมชนมีการเชื่อมโยง ประสานกันเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยน  แบ่งปัน  เอื้ออาทรดูแลระหว่างกัน เช่น ปลาชาวเลแลกข้าวชาวดอย /ข้าวชาวนา  หรือ เกลอเขา- เกลอเล ( เพื่อน)แลกผลไม้ ผัก กับปลาแห้ง กะปิ ฯลฯ  โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดภัยพิบัติในรูปแบบต่างๆ เช่น โรคระบาด ภัยแล้ง  ไฟป่า  ฯลฯ ทำให้บางพื้นที่ขาดแคลนอาหาร แต่ในพื้นที่อื่นมีความอุดมสมบูรณ์    โดยการประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง /พร้อมหนุนช่วย เช่น  กรมการขนส่ง  ทหาร  ปภ. บริษัทเอกชน  ฯลฯ
  •  เพื่อให้คนรุ่นใหม่ในพื้นที่เป้าหมายได้เกิดการรวมกลุ่มและเสนอแนวคิด /กิจกรรมที่สร้างสรรค์ /อิสระ ในการพัฒนาชุมชน /กลุ่มของตนเอง  โดยมีการทำนำร่อง อย่างน้อย  20 กิจกรรม / โครงการ ๆละไม่เกิน 20,000  วิธีการ คือ ให้คนรุ่นใหม่คิดและดำเนินการเอง โดยเสนอความคิดต่อ กลไกในชุมชน เช่น คณะกก.ชุมชน  /คณะทำงาน รวมทั้งประสานขอการสนับสนุนเพิ่มเติมจากองค์กรต่างๆ เช่น  ท้องถิ่น  พมจ. พช.  ฯลฯ
  • เป็นการพัฒนาศักยภาพทีมอาสาสมัครภัยพิบัติชุมชนให้มีความรู้ ความเข้าใจในการทำงานอาสาสมัคร   โดยการดำเนินการจะทำในรูปแบบที่เหมาะสมกับพื้นที่ /สถานการณ์โรคระบาด  เช่น เป็นการอบรม  การให้ความรู้ในรูปแบบต่างๆ  การเปิดโอการให้แลกเปลี่ยนกับผู้มีประสบการณ์ หรือการไปศึกษาแลกเปลี่ยนดูงานพื้นที่ต้นแบบที่อยู่ใกล้เคียง   ทั้งนี้มีการประสานกับ ปภ.จังหวัด ท้องถิ่น รพสต. เพื่อให้หน่วยเหล่านี้ได้รู้จักทีมอาสาสมัครคนชายขอบ และมีการทำบัตรประจำตัวอาสาสมัคร  เพื่อให้เกิดการยอมรับ
  • การสนับสนุนให้ชุมชนชายขอบทำแผนจัดการแบบมีส่วนร่วมหลังจากผ่านการอบรม โดยเป็นแผนรับมือภัยพิบัติที่ครอบคลุมภัยพิบัติในทุกมิติ  ทั้งภัยพิบัติธรรมชาติ  ภัยโรคระบาด  ภัยสังคม ยาเสพติด  ความปลอดภัยในชีวิตทรัพย์สิน  ความปลอดภัยบนถนน   น้ำท่วม  ภัยแล้ง พายุ ดินโคลนถล่ม   ฯลฯ ทั้งนี้ขึ้นกับสภาพพื้นที่  โดยแผนประกอบด้วย 3 ช่วง  ช่วงรับมือภัย  ช่วงฟื้นฟู และช่วงเตรียมความพร้อม  และเน้น ให้ชุมชนมีคู่มือรับมือภัยพิบัติชุมชน   ที่ประกอบด้วย สาระสำคัญ เช่น  แผนที่กลุ่มเปราะบาง    เบอร์โทรฉุกเฉิน  เบอร์โทรอาสา  สัญญานการแจ้งเตือน   พื้นที่หลบภัย  ผู้สั่งการเมื่อเกิดเหตุ ฯลฯ  แผนจะมีการส่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น ท้องถิ่น ปภ. รพสต. ฯลฯ
  • สนับสนุนให้เกิดกระบวนการถอดบทเรียนร่วมกัน ระหว่างทีมอาสาสมัคร แต่ละจังหวัด เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ พัฒนางานร่วมกัน  รวมทั้งระดมความเห็นเกี่ยวกับนโยบาย  ถอดบทเรียน
  • เพื่อพัฒนาเป็นคู่มือกลาง ในการจัดการภัยพิบัติ ที่ครบวงจรคำนึงถึงกลุ่มเปราะบาง  ทั้งช่วง ก่อนเกิดภัย  เมื่อเกิดภัย  และการจัดการหลังเกิดภัย
  • การจัดทำข้อเสนอต่อระดับนโยบาย โดยใช้ข้อมูลจากการทำงานในพื้นที่ และการระดมความเห็นของกลุ่มเป้าหมาย โดยนโยบายแบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ท้องถิ่น  จังหวัด และระดับชาติ   ซึ่งจะมีการประสานกับนักวิชาการ  นักการเมือง หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

 

Subscribe to RSS - การฟื้นฟูและเสริมความเข้มแข็งชุมชนเปราะบาง(EU-COVID)